‘Ik weet niet hoe lang mijn kinderen nog hun vader zullen hebben’

Op 23 maart trouwde Wikileaks-voorman Julian Assange (50) in de gevangenis met zijn geheime lief Stella Moris (37). Op 21 april besliste de Britse rechter dat Assange mag uitgeleverd worden aan de VS. Daar riskeert hij 175 jaar gevangenisstraf. “Als Julian wordt uitgeleverd, is geen enkele journalist nog veilig.”

De uitspraak van de rechter van het Westminster Magistrate’s Court kwam keihard bij Stella Moris binnen. “De rechtbank van eerste aanleg gaf Julian in januari 2021 gelijk en wees het uitleveringsverzoek van de VS af”, zegt ze. “Maar de Amerikanen gingen in beroep. Julian mag nu wél uitgeleverd worden, niet omdat hij een misdaad beging, maar omdat de rechter zich niet wil moeien met de politieke afspraken tussen twee staten.”

Ze zwijgt en staart moedeloos in haar koffie. “Het strafste is dat die rechtbank in hoger beroep zich volmondig achter de conclusies van de rechtbank van eerste aanleg schaart. Ook zij vindt het risico zeer groot dat Julian na uitlevering zichzelf in een isolatiecel van het leven berooft. In hun uitleveringsverzoek schrijven de Amerikanen expliciet dat ze het recht opeisen om mijn man langdurig in isolatie te zetten. Tóch besloot de beroepsrechter om Julian uit te wijzen.”

Het bevel moet nu getekend worden door de Britse minister van Binnenlandse Zaken Priti Patel. Daarna hebben de advocaten van Assange tijd tot 18 mei om beroep tegen het besluit aan te tekenen. Veel hoop dat de uitwijzing daardoor afgeblokt wordt, heeft Stella Moris niet. “De enige plaats waar Julians uitwijzing naar de VS nog tegengehouden kan worden, is het Europees Hof van de Rechten van de Mens. Dat wordt zijn laatste kans.”

Stella Moris leerde Julian Assange in 2011 kennen toen ze als 28-jarige briljante advocaat internationaal recht door zijn juridische team ingehuurd werd. Een jaar later liet ze haar naam officieel veranderen in Stella Moris om zo haar ouders uit de publieke belangstelling te houden. In 2015 begonnen Assange en Moris een geheime relatie. Ze kregen twee zonen, Gabriel (5) en Max (3). Pas in april 2020 raakte hun relatie bekend toen Assange een aanvraag indiende voor een vrijlating op borgtocht.

STELLA MORIS: “Mensenrechtenadvocaat Jennifer Robinson verdedigde Julians belangen toen hij in 2010 bij de journalist Vaughan Smith in Ellingham Hall in Norfolk onder huisarrest leefde. Een jaar later huurde Jennifer me in. Zweden had zijn uitlevering gevraagd en ik moest dat helpen vermijden.”

De Zweedse justitie vroeg zijn uitlevering nadat twee vrouwen hem van verkrachting beschuldigden.

MORIS: “(zucht) Daar ga ik liever niet op in. Ik vond WikiLeaks toen al fantastisch. Met zijn organisatie lanceerde Julian datajournalistiek en zorgde ervoor dat dankzij cryptografie bronnen beschermd en anoniem bleven.”

De jonge Assange was een hacker?

MORIS: “Als tiener wel, net als Bill Gates. Als twintiger werd hij consultant in computerbeveiliging en cryptograaf. Hij begon met WikiLeaks in 2006 en wist perfect hoe hij journalistieke bronnen online kon beschermen. Hij was ook een pionier in het creëren van samenwerkingsverbanden met mediaorganisaties wereldwijd, met als doel: zoveel mogelijk impact hebben.”

Hij zette de trend voor wat een organisatie zoals International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) nu doet met dossiers als Panama Papers en Pandora Papers? Ook zij publiceren hun bevindingen tezelfdertijd in The Guardian, The New York Times en zoveel andere media.

MORIS: “Ja. Bij Cablegate in 2010 maakte WikiLeaks 250.000 Amerikaanse diplomatieke telegrammen openbaar. Die werden met mondjesmaat gepubliceerd in vijf grote kranten: The Guardian, Der Spiegel, Le Monde, El País en The New York Times. Tot een journalist van The Guardian domweg, of met opzet, paswoorden publiceerde die toegang gaven tot het hele ongeredigeerde Cablegate-archief. De samenwerking met The Guardian verzuurde zo meteen.”

Hoe gaat het nu met uw man?

MORIS: “Er zijn momenten waarop Julian diep in de put zit en er zijn momenten waarop hij de loodzware druk beter lijkt te kunnen weerstaan. Hij herleeft als hij onze kinderen ziet.”

Hoe gaat het met u?

MORIS: “Ik weet niet wat ik daarop moet antwoorden. (stilte) Ik leef in extreem verwarrende tijden. Door de brutaliteit die Julian moet doorstaan, kreeg ik een erg donkere visie op de wereld rond mij. Vroeger hoorde ik als advocaat soms onwaarschijnlijk gruwelijke verhalen; nu beleef ik die zelf.

“We trouwden nog maar pas op een zeer bizarre plek: de gevangenis van Belmarsh. De ceremonie vond plaats in een vleugel van de gevangenis waar ik nog nooit was geweest.”

Belmarsh is bedoeld voor mensen die een ‘groot veiligheidsrisico’ vormen voor het Verenigd Koninkrijk?

MORIS: “De gevangenis is gebouwd in de jaren 1990 in de context van het conflict in Noord-Ierland. De Britten sloten er hun Ierse gevangenen op. Er hing dus altijd dat aura van ‘groot veiligheidsrisico’ én van ‘politiek gevangenen’. Vandaag is Belmarsh het zwaarst gecontroleerde detentiecentrum van het Verenigd Koninkrijk. Ik noem het de MI5-gevangenis, want de Britse geheime dienst houdt er alles nauwgezet in de gaten. Tezelfdertijd is het een doorgangshuis: de meesten verblijven er niet langer dan een paar maanden.”

Uw man is één van de uitzonderingen? Hij zit er inmiddels sinds 11 april 2019.

MORIS: “Er zijn inderdaad niet veel gevangenen die er even lang opgesloten zitten als hij. Door het grote verloop is het voor Julian moeilijk om langere vriendschappen of relaties op te bouwen. Dat vreet aan hem. Hij is niet veroordeeld voor iets; hij zit daar omdat Amerika zijn uitlevering vraagt. Wij dienden verschillende aanvragen in om hem onder borg vrij te laten. Maar de Verenigde Staten willen daar niet van weten en dringen er bij de Britse regering op aan om hem in de cel te houden. De enige juridische onderbouwing van Julians gevangenschap is het Amerikaanse uitleveringsverzoek.”

De Britse overheid gaat daarin mee door hem niet onder borg vrij te laten?

MORIS: “De redenering is dat het risico te groot is dat Julian op de vlucht zal slaan. Ze verwijzen dan naar zijn vlucht naar de Equadoriaanse ambassade in Londen in juni 2012.”

De regering is bang dat Julian Assange diezelfde truc zal herhalen?

MORIS: “Precies. Nadat de Britse politie hem op die bewuste 11 april 2019 uit de ambassade kidnapte, werd hij veroordeeld tot 50 weken gevangenschap voor het overtreden van zijn borgvoorwaarden. Nu moet u weten dat het overtreden van borgvoorwaarden in normale omstandigheden zelfs niet bestraft wordt met een boete.

“Sinds ons huwelijk op 23 maart bezocht ik hem een keer of vier, de laatste keer was twee dagen geleden. Morgen zie ik hem opnieuw.”

Was het een huwelijksceremonie met een priester?

MORIS: “Het was onze wens om door de gevangenisaalmoezenier in de echt te worden verbonden. Julian vindt veel steun bij de katholieke priester. Maar omdat de Belmarsh-gevangenis geen deel uitmaakt van zijn parochie, mocht hij ons niet officieel huwen. De priester heeft ons burgerlijk huwelijk dan maar symbolisch ingezegend. Onze zonen, mijn moeder en broer, en Julians vader en broer waren erbij. Twee cipiers hielden op de achtergrond alles in de gaten.”

Uit sympathie?

MORIS: “Die cipiers voelen inderdaad sympathie voor Julian. De voorbije jaren fluisterden verschillende gevangenismedewerkers hem toe dat ze aan zijn kant staan. Ook medegevangenen zeggen: ‘Jij hoort hier niet thuis.’

“De gevangenisdirectie toont allesbehalve begrip of medeleven. We hadden er op ons huwelijk graag twee getuigen bijgehad, Craig Murray en Charles Glass, twee vooraanstaande journalisten en goede vrienden van Julian. Ze bezochten hem regelmatig in de ambassade en spraken hem moed in. In Belmarsh mogen ze niet binnen omdat ze journalisten zijn. Dat stond letterlijk in de brief van de gevangenisdirecteur. Eerst wilden we daartegen in het verzet gaan en ons huwelijk uitstellen, maar we lieten het uiteindelijk zo. Die strijd konden we toch nooit winnen.”

Was er een feestje na het huwelijk?

MORIS: “De huwelijksceremonie mocht een half uur duren. We hadden een strategie afgesproken om het zo lang mogelijk te rekken. Er werd door alle aanwezigen extralang gespeecht. (lacht) Na de ceremonie kregen Julian en ik toestemming om een half uur met elkaar te praten in het bezoekerscentrum. We zaten daar tussen andere gevangenen en hun families.”

Er was geen drankje en een hapje voorzien?

MORIS: “Helemaal niets.”

Was het tussen u en Assange liefde op het eerste gezicht?

MORIS: “Nee. Toen ik hem die eerste keer ontmoette, stond hij in het midden van een mediastorm. Onze relatie was puur professioneel. Ik leerde hem pas echt goed kennen nadat hij in juni 2012 zijn toevlucht zocht in de Equadoriaanse ambassade. Hij vroeg politiek asiel aan, wat hij na twee maanden ook kreeg. Ik was zeer nauw betrokken bij die aanvraag. Samen met de voormalige Spaanse onderzoeksrechter Baltasar Garzon reisde ik naar Equador om Julians zaak te bepleiten.”

Het plan was dat Julian Assange na het asiel van Londen naar Equador zou verhuizen?

MORIS: “Ja. Een paar jaar lang onderhandelde Julian vanuit de ambassade met de Britse overheid. Die onderhandelingen werden abrupt afgebroken toen Edward Snowden op de proppen verscheen. Na vijf jaar in de ambassade besloot Equador Julian het staatsburgerschap te schenken. Er werd afgesproken dat hij een diplomatiek paspoort kreeg zodat hij ongestoord Groot-Brittannië kon verlaten. De Britse overheid wou dat niet toestaan, ook al hadden ze vanuit juridisch oogpunt geen poot om op te staan.

“In deze zaak rijdt het Verenigd Koninkrijk helemaal voor rekening van de Verenigde Staten. Ze gaan daarin erg ver en overtreden probleemloos alle wetten om Julian toch maar te kunnen uitleveren. Kijk naar wat ze tot hiertoe deden: ze kidnapten hem en sluiten hem zonder vorm van proces jarenlang op.”

Assange is een politiek gevangene?

MORIS: “Zeker. Hij is het slachtoffer van verschillende misdaden gepleegd door zowel de VS als het VK. De politie kidnapte hem uit de Equadoriaanse ambassade nadat Equador op een compleet illegale manier zijn asiel introk. Op het moment dat Julian te horen kreeg dat ze hem zijn statuut afnamen, werd hij al de ambassade uitgesleept. Ik kan een hele litanie aan criminele daden tegen mijn man opsommen.

“In september vorig jaar publiceerde Yahoo News een diepgravend artikel naar de plannen van de CIA om Julian fysiek uit te schakelen. Dat was geen complottheorie maar een gedegen stuk onderzoeksjournalistiek dat putte uit een dertigtal bronnen over de periode dat Donald Trumps buitenlandminister Mike Pompeo directeur van de CIA was. Daaruit blijkt dat Pompeo geobsedeerd was door Julian en WikiLeaks. Hij kon nooit verteren dat WikiLeaks meteen na het aantreden van Trump geheime documenten publiceerde die aantoonden dat de CIA Franse politieke partijen infiltreerde tijdens de verkiezingen van 2012. Pompeo werd nog pissiger op Julian nadat WikiLeaks op 7 maart 2017 vertrouwelijke CIA-documenten onder de codenaam ‘Vault 7’ op het net gooide. Die leverden het bewijs dat het overgrote deel van door de CIA ontwikkelde hacking-tools en malware, online op de zwarte markt verhandeld werd. Dat ging dan over tools waarmee ze vanop afstand de controle over auto’s konden overnemen. Of waarmee ze smart-tv’s en smartphones konden hacken en inschakelen als afluisterapparatuur. Maar ook over instrumenten waarmee ze sporen van inbraken in computers en servers konden wissen. Of waarmee ze hackings in andermans schoenen konden schuiven.”

Over al die onlinespionagetools was de CIA de controle kwijt?

MORIS: “Totaal. De klokkeluider die al die informatie aan WikiLeaks bezorgde, zat er middenin en maakte zich daar grote zorgen over. WikiLeaks lekte de tools niet, maar wel de documenten die bewezen dat ze vrij te koop waren op het net. Dankzij de ‘Vault 7’-lekken konden producenten als Apple en Samsung hun software repareren en beveiligen. Maar Mike Pompeo ging er van over de rooie en besloot tot een kruistocht tegen Julian en WikiLeaks.”

Het werd iets persoonlijks?

MORIS: “Zonder twijfel. Het Yahoo News-artikel van 26 september 2021 beschrijft gedetailleerd hoe Pompeo aan de CIA de opdracht gaf om verschillende scenario’s uit te tekenen om Julian uit de weg te ruimen. Ze maakten concrete plannen om hem te kidnappen, af te voeren naar een geheime CIA-gevangenis of black site én te vermoorden. Ze tekenden ook een desinformatiecampagne uit om Julian en WikiLeaks in diskrediet te brengen.

“In de aanloop naar Julians arrestatie hebben ze die strategie helemaal ontvouwd: het ene na het andere bullshitverhaal werd de wereld ingestuurd. Eén van die verhalen was de zogenaamde scoop op de voorpagina van The Guardian in november 2018 dat Julian in de Ecuadoriaanse ambassade geheime besprekingen voerde met Trumps voormalige campagnemanager Paul Manafort. Zowel Manafort als Julian ontkenden die besprekingen, tóch ging The Guardian over tot publicatie. Tot vandaag vind ik dat een smet op de reputatie van die krant; ze liet zich toen door Pompeo en de CIA bespelen. Zo hielp The Guardian mee aan het vernietigen van Julians reputatie zodat hij makkelijker gearresteerd kon worden. Ik ken Julian door en door en kan u verzekeren: al die aanvallen op Julians karakter zijn ongegrond.”

Volgens sommigen is Julian Assange een narcist die WikiLeaks gebruikte voor zijn eigen eer en glorie.

MORIS: “Dat is absurd, want jarenlang kwam Julian er niet publiek voor uit dat hij de stichter van WikiLeaks is. Natuurlijk kreeg hij in de loop der jaren zeer veel vijanden. Gedeeltelijk is dat een gevolg van het WikiLeaks-model waarvan mediakritiek een vast onderdeel is. WikiLeaks wordt onterecht voorgesteld als een website die ruwe, ongefilterde informatie de wereld instuurt.”

En die daardoor soms de levens van mensen in gevaar brengt.

MORIS: “Nu echoot u het Pentagon, na de publicatie van de Afghaanse oorlogsdagboeken in 2010. Wat onzin was, want 15.000 documenten met gevoelige informatie werden toen door WikiLeaks juist níet gepubliceerd om geen mensenlevens in gevaar te brengen.

“WikiLeaks dumpte nooit zomaar data; er werd altijd moeite gedaan om mensen te beschermen. Wat WikiLeaks wel doet, is analyseren en verifiëren. Julian pleit voor ‘wetenschappelijke journalistiek’. Volgens hem kan de journalistiek alleen het kwaliteitsniveau van de wetenschap benaderen als journalisten bereid zijn zich te onderwerpen aan peerreview, aan toetsing door collega’s. De zogenaamd ‘grote media’ vonden dat een bedreiging, zeker ten tijde van hun verslaggeving over de oorlogen in Afghanistan en Irak. WikiLeaks oogste het ene succes na het andere en dat vonden zij niet leuk.

“Julian was een outsider die dankzij WikiLeaks meer invloed kreeg dan The New York Times en The Guardian. WikiLeaks werd synoniem voor: ‘betrouwbare informatie’. Klassieke media stonden op dat moment door de digitalisering zwaar onder druk. Julian was bang dat hun tanende levensvatbaarheid ook hun geloofwaardigheid zou aantasten. Het is dus niet zo verwonderlijk dat hij toen in de mainstreammedia in sneltreinvaart vijanden maakte.

“Maar afgezien van alles wat er in het verleden tussen The New York Times, The Guardian, The Washington Post en Julian misliep: vandaag vormen àlle media één front in het verzet tegen Julians uitlevering aan de VS.”

Omdat ze ondanks alle meningsverschillen Julian Assange als een journalist beschouwen?

MORIS: “In 2013 besloot het Amerikaanse departement van Justitie na drie jaar onderzoek om Julian niet te vervolgen voor de publicatie van door Chelsea Manning gelekte documenten. Het was tot de conclusie gekomen dat Julian zich ten opzichte van Manning gedragen had zoals een journalist tegenover een bron. Justitie was bang voor een cascade aan vervolgingen, want als ze WikiLeaks en Assange voor de rechter sleurde, moest ze dat ook doen met The New York Times, The Washington Post en The Guardian. Die hadden de documenten van Manning immers mee gepubliceerd. Justitie stelde toen letterlijk: ‘Julian Assange is geen hacker, maar een uitgever.’ Tot vandaag blijft die stelling overeind. Toch willen de Amerikanen hem nu uitgeleverd zien zodat ze hem tot 175 jaar gevangenisstraf kunnen veroordelen. Wat alleen maar bevestigt dat Julian een politiek gevangene is. Ik ontken niet dat hij de voorbije jaren veel mensen boos maakte. Alleen is dat geen misdaad.”

In 2015 sloeg de vonk tussen u en Assange over. Een geheim liefdesleven in een ambassade vol camera’s; dat moet niet eenvoudig geweest zijn. Want Julian werd bespioneerd?

MORIS: “De eerste twee jaar viel dat nog mee. Het échte gespioneer begon in 2017 door een Spaanse beveiligingsfirma die werkte in opdracht van de CIA. Ze volgden me ook buiten de ambassade. Er werden zaken gestolen en er werd ingebroken in kantoren, zoals dat van Baltasar Garzon. Van die inbraak bestaat beeldmateriaal. Julians vergaderingen met zijn advocaten in de ambassade werden zonder hun medeweten opgenomen. Op een keer vonden ze opnameapparatuur, verborgen onder een brandblusser. Er hingen overal camera’s, zowel duidelijk zichtbaar als weggestopt.”

Ook in Julians kamer?

MORIS: “Zeker weten we dat niet, maar er zijn vermoedens en aanwijzingen dat ze hem ook daar in de gaten hielden. De Spaanse politie heeft een deel van het spionagemateriaal in handen en voert onderzoek naar die door de CIA gefinancierde beveiligingsfirma.”

Jullie kregen in het grootste geheim ook twee kinderen.

MORIS: “Gabriel en Max zijn nog klein, maar ik weet niet hoelang ze nog hun vader zullen hebben. Een paar maanden? Een jaar? Ik weet niet of ze hem ooit nog zullen terugzien. De jongste is pas drie. De oudste is geboren toen Julian in de ambassade leefde. Onze zonen hebben hun papa nooit bewust buiten de muren van de gevangenis meegemaakt.”

Zo te horen investeerde de CIA heel wat geld in uw man.

MORIS: “Dat is een gevolg van die persoonlijke obsessie van ex-CIA-directeur Mike Pompeo. De Ecuadoriaanse ambassade werd de speeltuin van de CIA. Het is toch ongelooflijk dat de Amerikaanse geheime dienst gewoon haar gang mocht gaan in een ambassade in het centrum van Londen? Dat CIA-spionnen er rustig konden overleggen of ze die politiek vluchteling in de ambassade van Equador zouden vermoorden of ontvoeren?”

Hebt u contact met de Britse regering?

MORIS: “Geen enkele minister wil me ontvangen. Weet u wat het probleem is? Toen Julian van Equador asiel kreeg, voelde de toenmalige Britse regering zich voor het oog van de wereld vernederd. Want de Equadoriaanse overheid stelde dat Julian in Engeland politiek vervolgd werd, dat zijn fysieke integriteit op het spel stond en dat hij het risico liep om gefolterd te worden.

“In 2012 concludeerde Juan Mendez, de toenmalige VN-rapporteur over foltering, na een 14 maanden durend onderzoek dat Chelsea Manning, toen nog Bradley, in gevangenschap gefolterd werd. Volgens de VN-rapporteur was ze het slachtoffer van een wrede, onmenselijke behandeling. Equador hield er rekening mee dat Julian na uitlevering naar de VS aan dezelfde behandeling onderworpen zou worden.

“President Obama volgde de redenering van zijn ministerie van Justitie: Julian kon niet vervolgd worden omdat hij een uitgever en journalist is. Opvolger Donald Trump veranderde onder invloed van Mike Pompeo het geweer radicaal van schouder. Zij gingen maar al te graag achter een uitgever en journalist aan. Zij beschouwden de opsluiting en veroordeling van Julian als een precedent om nog andere journalisten en uitgevers te kunnen aanpakken.”

En president Joe Biden?

MORIS: “Hij zet dat beleid van Trump voorlopig gewoon voort. Weet u wat ik zo schokkend vind? Dat Pompeo en de CIA het niet enkel op Julian gemunt hadden, maar ook plannen smeedden om andere journalisten in de EU fysiek uit te schakelen. Medestanders van Julian die uit pure wraak op een hitlist gezet werden. We weten met zekerheid dat de beveilingsfirma in de Equadoriaanse ambassade manieren zocht om Julian te vergiftigen.”

Hebt u daar bewijzen voor?

MORIS: “Een klokkenluider uit dat bedrijf heeft dat verklaard. Ze maakten concrete plannen om Julians voedsel te vergiftigen. Uiteindelijk deden ze het niet omdat ze bang waren dat er een camera in Julians ijskast hing.

“De voormalige Ecuadoriaanse president Rafael Correa was Julian gunstig gezind. Opvolger Lenin Moreno kon mijn mans bloed drinken. Zijn regering werkte volledig mee met de Amerikanen. Moreno gaf hen zelfs toestemming om de diplomaten uit de ambassade te ondervragen over Julians handel en wandel. Eén van die vragen was: ‘Waar slaapt hij?’ Ze toonden een plattegrond van de ambassade. ‘Duidt aan waar zijn bed staat.’ Waarom wilde de Amerikaanse overheid weten waar Julian sliep?

“Ik praat daar nu heel gewoon over, terwijl het zo sinister is. (stilte) Julian legde via WikiLeaks misdadige activiteiten van staten bloot, zoals foltering en schending van mensenrechten. Het gevolg is dat hij nu zelf slachtoffer is van exact dezelfde misdaden. Hij is een geaccrediteerde journalist. Als hij wordt uitgeleverd, is geen enkele journalist nog veilig. Dan kunnen ze ook u laten oppakken als u iets schrijft wat hen niet zint. Als de VS met hun First Amendment en freedom of speech al zoveel over heeft om Julian uit te schakelen, bestaat persvrijheid in werkelijkheid toch niet meer? Dan krijgen àlle regimes toch vrij spel om àlle journalisten achter de tralies te draaien?”

Wordt u nu in de gaten gehouden?

MORIS: “Zeker. Ze hoeven me daarvoor zelfs niet in levende lijve te volgen. Via mijn telefoon kennen ze mijn hele handel en wandel. Ik draag ze gewoon mee in mijn handtas. (vermoeid lachje)”

© Jan Stevens

‘Ik kreeg dreigbrieven. Mijn advocaat zei: ‘Ga niet te dicht bij de sporen staan als je de metro neemt, en pas op als je de straat oversteekt”

Tien jaar lang geloofde Stéphanie Gibaud dat ze de job van haar leven had als marketeer bij private bank UBS France. Tot ze ontdekte dat haar werkgever op grote schaal belastingontduiking voor de superrijken organiseerde. “Het was alsof ik bij de duivel in bed lag.” Ze werd klokkenluidster en haar leven veranderde in een hel. “Ze vergiftigden mijn hond in mijn appartement.”

 

“U herkent me aan mijn lange rode jas”, sms’t Stéphanie Gibaud vijf minuten voor onze afspraak in een Parijse brasserie. Het mailverkeer voorafgaand aan dit interview verliep via een beveiligd adres. Ze vraagt om achteraan te gaan zitten, in de donkerste hoek van het café. “Toch ben ik niet paranoïde”, zegt ze. “Maar de technologie vertrouw ik niet meer. Sinds ik frontaal met UBS France in aanvaring kwam, weet ik dat zij de middelen hebben om mijn smartphone uit te lezen en mijn mailboxen te checken. In 2011 sloot ik een deal met het ministerie van Financiën. UBS was meteen op de hoogte. Ik ben zeker dat niemand gelekt had. Ze konden dat alleen weten door me af te luisteren.”

Eind februari van dit jaar werd de private bank UBS door de Franse rechtbank veroordeeld tot een recordboete van 4,5 miljard euro. Die veroordeling was een rechtstreeks gevolg van het overdonderende bewijsmateriaal dat klokkenluidster Stéphanie Gibaud mee hielp verzamelen. “Eindelijk kreeg ik gelijk.”

Van bij de start in 1999 tot 2012 hielpen de bankiers van UBS rijke Fransen de fiscus te omzeilen. Dat deden ze door zwart geld ‘op industriële wijze’ wit te wassen en vermogens offshore, op geheime rekeningen in Zwitserland te stallen. In zijn vonnis sprak de Franse rechter van ‘criminele wandaden van uitzonderlijk ernstige aard’. UBS kondigde inmiddels aan in beroep te gaan.

Toen Stéphanie Gibaud nog hoofd marketing en communicatie bij UBS France was, woonde ze met haar twee jonge zonen in een ruim zonnig appartement in de Parijse rue d’Armaillé. Vandaag is ze zowat alles kwijt: haar droomjob, haar kinderen en haar chique flat. “UBS heeft mijn leven vernietigd. Ze probeerden me als een insect te vermorzelen.” Nu woont ze in een godvergeten dorp aan de Italiaanse grens en adviseert ze bedrijven over ethisch ondernemen. Ze is in Parijs om aan te kondigen dat ze in mei wil deelnemen aan de Europese verkiezingen. Straks heeft ze afgesproken met haar oudste zoon, vanavond is ze spreker op een conferentie over mobbing, pesten op het werk.

Stéphanie Gibaud: “Ik sta als tweede op de Europese lijst Debout la France (DLF) van politicus Nicolas Dupont-Aignan. Wij willen de ethiek terug in de politiek brengen. Het verborgen geld van de superrijken moet eindelijk boven water komen. Belastingparadijzen kunnen enkel op internationaal niveau aangepakt worden. Als Malta en Cyprus binnen de EU willen blijven, zullen ze er toch voor moeten zorgen dat miljonairs van over de hele wereld er niet langer hun zwarte centjes kunnen onderbrengen. Daarom hebben we Europese politici nodig die banken het vuur aan de schenen durven leggen.”

 

Bij de laatste Franse presidentsverkiezingen haalde Nicolas Dupont-Aignan 4,73 procent van de stemmen. Erg veelbelovend lijkt dat niet.

Gibaud: “Intussen leven we met de gele hesjes-beweging in andere tijden. De woede in de Franse samenleving is groot. Na de veroordeling van UBS had ik gehoopt dat de Franse regering me tegemoet zou komen. In 2008 tipte ex-UBS-bankier Bradley Birkenfeld in ruil voor 104 miljoen dollar de Amerikaanse fiscus over offshore-rekeningen van Amerikaanse UBS-klanten in Zwitserland. Ik kreeg niets voor mijn klokkenluiderswerk. Ik was een alleenstaande moeder met twee kinderen. De toplui bij UBS rekenden erop dat ze me snel zouden kunnen vernietigen. Op het einde werkte ik nauw samen met het Franse ministerie van Financiën. Was het op dat moment niet de verantwoordelijkheid van de Franse overheid om mij te beschermen én te verdedigen? Of om op zijn minst alle schade te vergoeden die ik geleden heb? Na de uitspraak in februari lijkt het alsof de zaak-UBS in Frankrijk geregeld is. Over mij wordt niet meer gesproken, ook de huidige president Emmanuel Macron en zijn regering zwijgen me dood.”

 

Komt dat omdat veel rijke klanten van UBS connecties hebben met politici?

Gibaud: “Dat is inderdaad de kern van de zaak. De presidentiële verkiezingscampagne van Emmanuel Macron werd gedeeltelijk gefinancierd door multimiljonairs. Een van zijn belangrijkste financiële steunpilaren was de Rothschild-bank waar hij zelf vier jaar gewerkt heeft. De oude kameraden mobiliseerden hun rijke vrienden om Macrons verkiezingskas te spijzen. Dat superrijke vriendenkransje ziet mij als de party-pooper.

“In Zwitserland is UBS een instituut: het is er de grootste werkgever. Intussen weet ik dat de bank ook kampioen is in fraude en witwassen. Dat leverde haar in het verleden zowel in Duitsland als in de VS al miljoenenboetes op. Ook in uw land loopt er trouwens een gerechtelijk onderzoek. De Belgische politie zocht twee keer contact met mij. De eerste keer was in 2014 in Brussel; de tweede keer hier in Parijs in 2015. Ze wilden weten hoe het UBS-systeem functioneert, want België is naar het schijnt een kopie van Frankrijk. Ik vraag me af hoe het nu met dat Belgische onderzoek gesteld is. Misschien hebben de onderzoekers op de Franse uitspraak gewacht om terug in gang te schieten.”

 

Wanneer begon u bij UBS te werken?

Gibaud: “In september 1999. Als hoofd Marketing en Communicatie kreeg ik een stevig budget om VIP-evenementen te organiseren.”

 

Die VIP-evenementen waren in de eerste plaats bedoeld om superrijke klanten aan te trekken?

Gibaud: “Ja. UBS is enkel geïnteresseerd in mensen met grote vermogens. Wij organiseerden onder andere de UBS Golf Trophy, overal ter wereld. In België sponsorden we de Formule 1-wedstrijd van Spa-Francorchamps. Elk jaar stuurde ik klanten met een ‘speciaal arrangement’ naar daar.”

 

UBS is de oudste bank van Zwitserland, maar de Franse afdeling dateert pas van 1999, het jaar waarin u er kwam werken.

Gibaud: “UBS España en UBS France openden hun deuren op hetzelfde moment. De toenmalige Italiaanse premier Silvio Berlusconi had een paar jaar eerder fiscale amnestie beloofd aan de rijke Italianen. Tegen zijn vermogende vrienden zei hij: ‘Breng jullie zwart geld van Zwitserland terug naar Italië. Jullie zullen niet beboet worden, er komt geen vervolging en er volgt geen gevangenisstraf.’ De Zwitserse bankiers van UBS vreesden dat de Franse president Jacques Chirac en de Spaanse premier José María Aznar het voorbeeld van Berlusconi zouden volgen. Dat kon hen veel lucratieve cliënten kosten. Dus openden ze razendsnel filialen in Parijs en Madrid. De Franse cliënten moesten dan zelf niet meer met hun zwarte centen naar belastingparadijs Zwitserland; de Zwitsers regelden alle offshore-praktijken in opperste discretie voor hen. Hun witte centen werden netjes beheerd door UBS France of España. UBS Belgium is in 2002 van start gegaan. Daar moet ik geen tekening bij maken, zeker? Voor de buitenwereld leek alles bonafide. Toen ik bij UBS begon te werken, was ik er rotsvast van overtuigd dat ik bij een fatsoenlijke bank terecht kwam. UBS France beweert tot vandaag: ‘Met offshore hebben wij niets te maken. Wij voldoen volledig aan de vereisten en voorwaarden van de Franse nationale bank en aan de regels van de bankwaakhond Autorité des Marchés Financiers (AMF).’ Hun juridische mistgordijn is zo dik dat het tot dit jaar geduurd heeft voor de Franse rechtbank tot een veroordeling kwam.”

 

Aan de andere kant verliep het versluizen van zwart geld naar Zwitserland toch ook nogal knullig? Uit uw boek leer ik dat tussen 2002 en 2007 de UBS-toplui in Frankrijk een dubbele boekhouding bijhielden. Met schriftjes vol dubieuze transacties, de zogenaamde ‘carnets du lait’ of huishoudboekjes.

Gibaud: “Ze hielden er de illegale transacties in bij met potlood en gom. Op het einde van elke maand zat onze grote baas Patrick de Fayet samen met de Zwitsers die boekjes netjes bij te werken. Zo lijkt het misschien alsof UBS een amateuristisch zootje was, maar dat is een foute inschatting. Wij wisten trouwens niet van het bestaan van die notitieboekjes.

“Toen UBS France in 1999 van start ging, was het de bedoeling dat het bedrijf zou uitgroeien tot een van de grootste private banken van Frankrijk. Er kwam bij ons nooit een amnestie à la Berlusconi, en zeker tot 2009 spraken de Zwitserse bankiers met hun Franse cliënten af in het hoofdkwartier van UBS aan de Boulevard Haussmann. Of ze reisden naar de events die ik organiseerde.”

 

U wist niet dat uw events dekmantels waren om zwart geld wit te wassen en misdaad- en corruptiegeld te versassen?

Gibaud: “Ik wist niets van de bankzaken en had niets te maken met transferts van geld. Ik organiseerde golftornooien, exclusieve concerten en regatta’s voor jachten. Ik regelde box seats voor Roland Garros. Ik moest ervoor zorgen dat elke klant zijn welvaart en geld spontaan associeerde met UBS. Ik bezorgde ons cliëntèle altijd de beste plaatsen in de opera. Die mensen konden àlles betalen. Ze hadden hun eigen helikopter of vliegtuig, bezaten minstens vijf villa’s en een handvol bedrijven. Ze waren zo rijk als de zee diep is. Een VIP-plaats op een muziekfestival was niet goed genoeg; ze moesten voor het optreden samen met de superster in kwestie een frietje kunnen steken. Het was mijn job hen onbetaalbare ervaringen en emoties te bezorgen. Zo organiseerden we in sterrenrestaurant Maison Blanche bovenop het Louvre een intiem concert met cellolegende Mstislav Rostropovich. Nadien schoof Rostropovich aan voor het diner. De man is intussen gestorven en ik ben er wel zeker van dat de Fransen die ooit met hem gedineerd hebben, zeldzaam zijn. Ik denk dat ik ze allemaal ken.”

 

U kende ook alle klanten van UBS France?

Gibaud: “Allemaal. We bedienden een niche: de superrijken. Als ik een golftornooi in Rijsel organiseerde, kwamen er altijd Franse cliënten langs die om fiscale redenen net over de grens in België een optrekje hadden. Hun geld zat veilig offshore in Zwitserland. UBS was in Europa de locomotief in het wit- en zwartwassen van geld van rijke mensen. Zowat alle andere grote banken zijn hen daarna gevolgd, niet zo massaal en kleinschaliger en voorzichtiger. Voor UBS was Zwitserland de corebusiness. Al de rest was façade.”

 

Was u tevreden met uw job?

Gibaud: “Ik hield van mijn werk. Ik had daarvoor als PR-manager bij een voetbalclub gewerkt; ik kende het klappen van de zweep. ‘Hallo, we hebben hier een klant die morgen vanop de eerste rij de finale van de Champions League in Madrid wil bijwonen. De prijs speelt geen rol.’ The sky was the limit. Ik ging tot het uiterste om de zeer veeleisende cliënten van UBS France tevreden te houden. Ik zat continu onder stress, maar als het weer eens gelukt was om het onmogelijke mogelijk te maken, was ik gelukkig.”

 

Tot die fameuze woensdag, 25 juni 2008.

Gibaud: “Eerder die week was de politie binnengevallen in het kantoor van directeur Patrick de Fayet. Tot vandaag weet ik niet wat de aanleiding daarvan was. De bank heeft nooit iets over de achtergrond van die huiszoeking gelost en er is ook nooit iets over in de media verschenen. Ik vermoed dat de politie op zoek was naar gerichte informatie over sommige klanten. De inval zorgde voor paniek in de hoogste regionen van UBS France. Die woensdagochtend kwam mijn rechtstreekse baas voor mijn bureau staan. ‘Er was een huiszoeking bij De Fayet’, zei ze. ‘Wis de harde schijf van je computer en vernietig al je archieven.’ Ik keek haar niet-begrijpend aan. ‘Pardon?’ Pas later hoorde ik van financiële experts waarom ze me vroeg om al mijn bestanden te vernietigen: zonder het te beseffen, bezat ik informatie die voor de speurders goud waard was. Want ik had niet alleen alle namen, adressen en telefoonnummers van de UBS-klanten, maar ook hun rechtstreekse linken met UBS-bankiers in Frankrijk én in Zwitserland, Luxemburg en België. Hard bewijsmateriaal dat Zwitserse bankiers naar Frankrijk gekomen waren om hier hun offshore-producten te slijten. Voor de Franse justitie is dat ‘démarchage bancaire illégal’, illegaal bankieren. Ik had daar nog nooit van gehoord. UBS gold als de beste vermogensbank ter wereld, de properste bank ook en kaapte elk jaar de Euromoney-award, de Oscar voor banken weg. Wist u dat de bank ook vorig jaar nog met die award ging lopen?”

 

2008 was het jaar van de financiële crisis.

Gibaud: “Daardoor begon de zogenaamd zuivere tanker UBS slagzij te maken. De bank had zwaar in Amerikaanse rommelhypotheken geïnvesteerd. UBS had ook veel geld gestopt in het fonds van superfraudeur Bernard Madoff. Als klap op de vuurpijl luidde in Amerika Bradley Birkenfeld de klok. Een decennium lang geloofde ik voor een ethisch hoogstaande bank te werken. De beste bank ter wereld! De kredietcrisis van 2008 legde een bom onder dat geloof. Toen mijn baas zei: ‘Vernietig al je data’, drong tot me door dat UBS me al die jaren bedrogen had. Op dat moment voelde ik me als een gelukkig getrouwde vrouw die ontdekt dat haar man haar al jarenlang bedriegt. Ik lag in bed met de duivel zelf.”

 

Was het daarom dat u weigerde om de bestanden op uw computer te wissen?

Gibaud: “Ik vroeg mijn baas: ‘Waarom viel de politie bij De Fayet binnen?’ Ze wist het niet. ‘Doe wat ik je opdraag.’ Net op dat moment was ik druk bezig met het organiseren van een golftornooi in Genève. Ik had even geen tijd om mijn computer op te kuisen en mijn baas kon de pot op. Ze was nieuw, kwam van een andere bank en ik kon haar eerlijk gezegd niet luchten. Later die dag stond ze opnieuw voor mijn neus: ‘Heb je de boel al opgekuist?’ ‘Nee, geen tijd.’ ‘Haast je en vergeet niet alle papieren archieven weg te gooien.’ Er stonden afvalcontainers en pas dan viel het me op dat collega’s naarstig bezig waren met het dumpen van dossiers. Ik voelde dat er stront aan de knikker was en vanaf dan nam ik elke avond een pak papier uit die containers mee naar huis. Tot er tien vierkante meter papier in mijn woonkamer lag. Drie jaar lang doorploegde ik elke nacht en elk weekend al die documenten. Ik zag rekeningen passeren in Latijns-Amerika en Azië. Ik bracht alle belastingparadijzen in kaart waar UBS France offshore-rekeningen had. Ik probeerde te achterhalen welke codenaam voor wie stond. Ik las instructies over hoe namen en gegevens van klanten veilig opgeborgen kunnen worden in smartphones en laptops. Ik zag handleidingen om douaniers om de tuin te leiden en een draaiboek over wat te zeggen en te doen na arrestatie.”

 

Dat lijkt op een James Bond-film.

Gibaud: “De figuren die UBS in dienst had om offshore-diensten in Azië en Amerika te verzorgen, waren dan ook geen bankiers, maar een soort geheim agenten. Zij werkten niet voor, maar tégen de Franse regering. In het begin van mijn nachtelijke zoektocht was ik een hardwerkende alleenstaande moeder met twee zonen. Op het einde was ik extreem vermoeid én extreem bang voor mij en mijn kinderen. Want ik had bewijs in handen dat ik voor een organisatie werkte die de illegaliteit niet schuwde.”

 

U stapte niet naar de politie, maar naar uw bazen.

Gibaud: “Ik was vakbondsafgevaardigde en was het gewoon om bij problemen naar het management te stappen. Dat deed ik nu dus ook. Ik stapte de kantoren binnen van UBS-voorzitter Thierry de Chambure en directeur Patrick de Fayet. Ik was verschrikkelijk naïef en geloofde dat ze me in bescherming zouden nemen. ‘Je bent gek’, zeiden ze. ‘Gestoord.’ Meteen daarna begonnen de pesterijen. Ze namen me al mijn verantwoordelijkheden af en ik werd gedegradeerd tot ‘hoofd receptie’. Mijn job bestond voortaan uit checken of alle planten water hadden en of de voorraden papier nog op peil waren. Ik mocht niet meer reizen. UBS startte een roddelcampagne. Het was zo heftig dat ik in een zware depressie sukkelde. Na mijn terugkomst, had ik niets meer om handen. Ik stapte naar een inspecteur van het ministerie van Arbeid. Zij zorgde ervoor dat ik mijn oorspronkelijke job terugkreeg. Er werden beloftes gemaakt dat de bank haar leven zou beteren en afscheid zou nemen van het zwarte circuit. Tot ik in 2011 tijdens de voorbereiding van het tennistornooi van Roland Garros benaderd werd door agenten van de Franse douane. ‘We willen u graag twee weken volgen op Roland Garros, want we hebben het vermoeden dat UBS er afspraken regelt met Zwitserse bankiers.’ Ik geloofde hen niet. ‘Dat doen ze niet meer’, zei ik. ‘Dankzij mij heeft de bank haar leven gebeterd.’”

 

Maar dat was niet zo?

Gibaud: “Nee. De douaniers waren zeker van hun zaak. ‘UBS is nooit gestopt. We willen dat u ons helpt.’ Dus maakte ik die geheime deal met het ministerie van Financiën. Ik had geen keuze. Ik werkte bij de allergrootste bedrieger ooit uit het bankwezen en zat op een schat aan informatie. François Hollande was toen president. Zijn regeringsleden stelden zich voor als witte ridders en bestrijders van belastingontduiking. Als voorbeeldig burger werkte ik met hen mee. Ik nam een groot risico, want op dat moment bestond er in Frankrijk nog geen wet die klokkenluiders beschermt. ‘We maken dat klokkenluidersstatuut in orde’, beloofden ze. Toen die wet er dan eindelijk was, deelde de toenmalige minister van Financiën Michel Sapin me droogweg mee: ‘O maar, die wet geldt niet voor jou. Jij bent geen klokkenluider, maar een getuige.’ Vijftien maanden lang had ik me voor hen uitgesloofd. Dat was een afschuwelijke periode. Ik was doodsbang dat UBS me zou ontmaskeren.”

 

Vreesde u voor uw leven?

Gibaud: “Ja. Mijn advocaat zei: ‘Ga niet te dicht bij de sporen staan als je de metro neemt. Pas op als je de straat oversteekt.’ Het duurde tot 2012 voor UBS me ‘om economische redenen’ ontsloeg. Meteen daarna werd mijn hond vergiftigd in mijn appartement hier in Parijs. Ik kreeg dreigbrieven en de Franse regering liet me vallen als een baksteen.

“Na UBS was ik uitgeput en werkloos, maar ik hoopte dat mijn leven snel terug normaal zou worden. Toen sprongen de media op de belastingontduiking van UBS, en kwam mijn naam als klokkenluider bovendrijven. Ik werd door journalisten overvallen. Ik was zo dom te denken dat die media-aandacht me kon helpen om mijn carrière op de sporen te krijgen. Het tegendeel gebeurde: ik verloor er mijn leven door. Twaalf jaar lang stond ik onder ongelooflijke druk. Kijk naar mijn gezicht, naar de sporen die de stress erop naliet. UBS sleurde me voor zeven verschillende rechtbanken. Het hield niet op. Nu komt er nóg een proces: één voor laster en eerroof naar aanleiding van mijn boek uit 2014, La femme qui en savait vraiment trop. Sinds die 25e juni 2008 is mijn leven een hel. Financieel zit ik aan de grond, ik ben in de steek gelaten door mijn regering en moest de ene na de andere rechtszaak overleven. Andere mensen zouden er doodziek van worden of in de drank wegvluchten.”

 

U niet?

Gibaud: “Nee, want ik ben een overlever. Frankrijk was samen met Duitsland de stichter van de Europese Unie. Met ‘gelijkheid, vrijheid en broederlijkheid’ is mijn land ook de bakermat van de mensenrechten. Dat hebben onze politici na UBS compleet verkwanseld. Ik ben niet de enige die ze in de kou laten staan. Weinig mensen weten dat Wikileaks-klokkenluider Julian Assange een zoon van tien heeft in Frankrijk. In 2015 vroeg hij onder andere om die reden bescherming aan de Franse overheid. Er is een wet in Frankrijk die bepaalt dat kinderen nooit van hun ouders gescheiden mogen worden. Zijn zoon was al voldoende reden om hem hier asiel te verlenen. Maar nee, dat werd hem botweg geweigerd. Dat hele pompeuze verhaal van Frankrijk als behoeder van de mensenrechten, is niet meer dan een grove leugen. Edward Snowden vroeg ook asiel in Frankrijk en ving eveneens bot. Hij leeft nu in Rusland. Ik heb hem trouwens gisteren nog gesproken.”

 

Hoe is het met hem?

Gibaud: “In vergelijking met Assange stelt hij het uitstekend. Snowden kan in Rusland gaan en staan waar hij wil. Maar Julian kan nergens meer heen. Nu moet u weten, uit de Snowden-files blijkt heel duidelijk dat zowel de regeringen van Nicolas Sarkozy als van Hollande door de Amerikaanse geheime dienst NSA in de gaten gehouden werden. Het is dan toch godgeklaagd dat net Snowden en Assange geen asiel in Frankrijk krijgen?”

 

U hebt Julian Assange indertijd in de Ecuadoriaanse ambassade in Londen bezocht?

Gibaud: “Ja. Hij leefde er in trieste omstandigheden. Hij sliep in de keuken van de ambassade. In 2016 beslisten de Verenigde Naties dat hij er ten onrechte vastzat. De regering in Londen tekende meteen bezwaar aan. In de Europese instellingen in Brussel bleef het intussen oorverdovend stil. Zijn arrestatie kwam niet als een verrassing. Ecuador wou van hem af. Ik hoop dat de Europese toppolitici en alle journalisten wereldwijd nu Groot-Brittannië zullen oproepen om Julian niet aan de VS uit te leveren. Het is de hoogste tijd dat hij na al die jaren veilig en onbevreesd naar zijn familie kan terugkeren.”

 

Twee Zweedse vrouwen beschuldigden Assange van verkrachting en dienden in 2010 klacht tegen hem in.

Gibaud: “Die meisjes trokken intussen hun klachten in en Zweden stopte het onderzoek.”

Assange wordt ervan verdacht tijdens de Amerikaanse verkiezingscampagne e-mails van Hillary Clintons campagneteam te hebben gehackt om haar te beschadigen. Dat is toch niet iets wat een rechtschapen klokkenluider hoort te doen?

Gibaud: “Dat wordt gezegd, maar is dat ook zo? Daar is niets van bewezen. Waarom wordt dat nieuws de wereld ingestuurd? Omdat ze van Wikileaks af willen. Voor alle duidelijkheid: ik heb met Assange of Wikileaks niets te maken.”

 

Hebt u er geen spijt van dat u die 25e juni 2008 uw harde schijf niet gewoon gewist hebt?

Gibaud: “Soms wel. Maar dan was ik mededader geworden.”

 

Dan organiseerde u nu misschien nog golftornooien voor UBS.

Gibaud: “Dan zat ik waarschijnlijk zelfs nóg hoger in de hiërarchie of had ik een topjob bij de concurrentie. Want àlle grote namen van UBS France die het systeem draaiende hielden en mij het leven zuur maakten, bezetten nu topjobs bij JP Morgan, Credit Suisse en Rothschild… Al die zakenbankiers vormen één grote familie. Ze delen ook allemaal dezelfde familiegeheimen.”

(c) Jan Stevens

Sex, lies and Wikileaks

De beschuldigingen van het Zweedse gerecht aan het adres van Julian Assange zijn niet mals: onwettige dwang, seksuele geweldpleging en verkrachting. Als ze kloppen, hoort de Wikileaksstichter thuis in de cel. Toch zijn er steeds meer aanwijzingen dat de aanklacht terug te voeren is tot twee uit de hand gelopen onenightstands.

Op 11 augustus van dit jaar landde Julian Assange op de luchthaven van Stockholm. Hij was door de links-christelijke organisatie The Brotherhood Movement in de Zweedse hoofdstad uitgenodigd om er te komen spreken op een congres over ‘Oorlog en de rol van de media’. Volgens de Britse krant The Daily Mail werd Assange bij aankomst opgevangen door Anna A., politiek secretaris en woordvoerster van The Brotherhood, en zijn latere ‘slachtoffer’. Anna werkte eerder als onderzoeksassistente aan de universiteit van Uppsala en kreeg in Zweden bekendheid door haar niet aflatende strijd tegen seksueel geweld op vrouwen. Ze nam Assange mee naar haar appartement in het centrum van Stockholm. Daar mocht hij een paar dagen verblijven, tot de start van het congres. In tussentijd zocht Anna elders onderdak.

Maar op vrijdag, 14 augustus, arriveerde Anna een dag eerder dan gepland terug op haar flat. In haar latere verklaring aan de politie zei ze: “Assange was er toen ik thuis kwam. We praatten een beetje en besloten dat hij kon blijven.” Ze gingen samen dineren, keerden terug naar Anna’s huis en hadden seks met elkaar. Tijdens die vrijpartij scheurde het condoom. Later zou Anna aan de politie verklaren dat ze die bewuste nacht met een lek condoom niet verder wou vrijen, maar dat ze daartoe gedwongen werd door Assange.

s’Anderendaagsmorgens leek het alsof er ten huize van Anna A. niets wereldschokkends gebeurd was. Het kersverse paar bleef vriendelijk tegen elkaar en diezelfde avond organiseerde Anna na Assanges speech een feestje op haar flat ter ere van haar gast. De Zweedse blogger Göran Rudling slaagde er in om Anna’s inmiddels gewiste tweet van die nacht terug boven te spitten: “Zit hier buiten om twee uur te bevriezen met de coolste, slimste mensen van de wereld. Ongelooflijk.”

“De bal ligt in jouw kamp”

Tijdens het congres ontmoette Julian Assange zijn tweede ‘slachtoffer’, Sofia W., een jonge ambtenaar uit het provinciestadje Enköping. In haar verklaring aan de politie vertelde Sofia dat ze Assange een paar weken eerder voor het eerst op tv had gezien. Het was liefde op het eerste gezicht: ze vond hem “interessant, dapper en bewonderenswaardig.” Toen ze hoorde dat hij voor een lezing naar Stockholm zou komen, bood ze zichzelf als vrijwilligster aan bij de organisatoren. Maar ze werd niet aangenomen. Die zaterdagavond installeerde ze zich op de eerste rij en nam een hele reeks foto’s van Assange terwijl hij aan het speechen was. Naderhand bleef ze rondhangen en raakte ze aan de praat met Assange en een paar van zijn vrienden. Een van hen verklaarde achteraf dat Sofia haar uiterste best deed om indruk te maken op het Wikileaksboegbeeld. Assange en zijn vrienden vroegen haar mee naar een restaurant voor de lunch. Daarna ging zij samen met Assange naar de film. In haar politieverklaring zei Sofia dat ze ‘intiem’ waren en dat Assange haar ‘aantrekkelijk’ vond. Ze spraken af om elkaar nog eens te ontmoeten. Assange zette Sofia op de trein naar Enköping en nam zelf een taxi naar Anna’s flat. De dag erna pochte Sofia tegen vrienden over haar geflirt met de stichter van Wikileaks. Volgens politierapporten zei een van haar vrienden daarop: “De bal ligt in jouw kamp.”

Op maandag, 17 augustus belde Sofia zelf naar Julian Assange. Ze spraken af in het station van Stockholm, om van daaruit met de trein samen naar Enköping te reizen. Sofia kocht tickets voor beiden, want Assange was blut. Van zodra ze in Sofia’s flat toekwamen, doken ze de koffer in. Volgens haar politieverklaring droeg Assange toen een condoom. De volgende ochtend vreeën ze opnieuw, maar nu condoomloos. In haar verklaring zei Sofia dat ze over haar toeren raakte toen Assange weigerde een condoom om te doen. Toch gingen ze na hun vrijpartij samen in de stad ontbijten. Bij het afscheid in het station van Enköping kocht Sofia een enkeltje richting Stockholm voor Julian Assange.

Seksval

Sofia was bang dat ze een soa opgelopen had en belde naar Anna A. die ze op het congres ontmoet had. Ze vertelde dat ze onbeschermde seks met Assange had gehad. Volgens de Daily Mail reageerde Anna A. woedend en wou ze Assange onmiddellijk uit haar flat laten zetten. Hij weigerde en vertrok pas drie dagen later, op vrijdag 20 augustus. Diezelfde vrijdag stapten Anna A. en Sofia W. samen naar de Stockholmse politie. Volgens een bron bij de politie kwamen ze in eerste instantie informeren hoe ze Assange tot een HIV-test konden dwingen. Ze vertelden allebei hun verhaal aan de dienstdoende agente. Die vond dat alles erop wees dat Sofia door Assange was verkracht en dat hij seksueel geweld gebruikt had tegen Anna. De openbare aanklaagster Maria Häljebo Kjellstrand was het daarmee eens en gaf opdracht om Assange op te pakken. Rechercheurs kamden heel Stockholm uit, op zoek naar de founding father van Wikileaks. Vergeefs.

Op zondag lekte Kjellstrand het nieuws naar de Zweedse tabloid Expressen. De daaropvolgende commotie zorgde er voor dat de beschuldiging van verkrachting door Kjellstrands overste uit de aanklacht tegen Assange gehaald werd. Op 31 augustus bood Assange zich voor verhoor aan in Stockholm. Hij verliet het politiekantoor als een vrij man en kreeg toestemming om het land te verlaten. Het zou duren tot november vooraleer de Zweedse hoofdaanklaagster Marianne Ny via Interpol een arrestatiebevel tegen Assange uitvaardigde.

Volgens Assanges Britse advocaat Mark Stephens gaan er politieke motieven schuil achter dat internationale arrestatiebevel. “Er is zelfs geen Zweeds arrestatiebevel tegen Assange; toch laat Marianne Ny mijn cliënt via Interpol oppakken en uitleveren.” Ny ontkent dat er van politieke beïnvloeding sprake is. Toch gonst het van de geruchten over rechtstreekse beïnvloeding door de Amerikaanse overheid. Volgens de Amerikaanse nieuwssites Counter Punch en Raw Story is er een mogelijke link tussen de CIA en Anna A. Zij zou banden hebben met de door de Amerikaanse overheid gefinancierde anti-Castro-organisatie Misceláneas de Cuba. De in Zweden actieve organisatie wordt vanuit Miami geleid door Carlos Alberto Montaner, een Cubaanse banneling en journalist die op de payroll van de CIA zou staan. Tijdens een verblijf in Cuba werkte Anna A. samen met de door de VS gefinancierde vrouwenorganisatie Las damas de blanco. Omwille van ‘subversieve activiteiten’ werd ze toen het land uitgezet. Eind augustus zei Julian Assange in een interview met de Zweedse krant Aftonbladet dat hij al veel eerder gewaarschuwd was niet in ‘seksvallen’ te trappen. Op de vraag of hij er dan nu met zijn ogen open in getrapt was, antwoordde hij schouderophalend: “Misschien wel, misschien niet.”

© Jan Stevens

%d bloggers liken dit: